Er in Ik geniet ervan om een ijsje te eten
Het woord er kan veel verschillende functies hebben. In combinatie met een voorzetsel (het prepositionele er) verwijst het meestal naar iets wat eerder genoemd is, maar het kan ook vooruitwijzen. Daarover gaat deze lestip.
Verplichte zinsdelen
Werkwoorden kunnen verplicht verbonden worden met een aantal zinsdelen. Vaak in elk geval een onderwerp, maar soms ook bijvoorbeeld een lijdend en/of meewerkend voorwerp. Taalkundigen noemen dat ‘valentie’. Bij werkwoorden die een vast voorzetsel hebben, moet je altijd ‘iets’ aan dat voorzetsel koppelen. In de infinitief drukken we dat vaak uit met ergens, iets of iemand: ergens van genieten, van iemand houden, uitkijken naar iets. Iets en ergens zijn inwisselbaar; ze hebben alleen een andere volgorde in deze formule. In een zin moet je dat iets of ergens altijd uitdrukken (de combinaties met iemand laat ik verder buiten beschouwing, omdat je die niet kunt vervangen door er). Dat is vaak een zelfstandig naamwoord ná het voorzetsel, of er als het zelfstandig naamwoord al bekend is.
- Ik geniet van een ijsje.
- We kijken ernaar uit!
Bijzin
In veel gevallen is het ook mogelijk om het iets of ergens in een (beknopte) bijzin te zetten. Je moet dan er in de hoofdzin gebruiken, omdat het Nederlands het wel nodig vindt om in de hoofdzin de plek van het iets of ergens op te vullen.
- Ik geniet ervan om een ijsje te eten.
- Wij kijken ernaar uit om volgend jaar naar Gambia te gaan.
- Hij houdt er niet van dat zij altijd te laat komt.
Plek in de zin
Dit vooruitwijzende er gedraagt zich net zoals het ‘gewone’ prepositionele er. Het staat dus in de buurt van de persoonsvorm (meestal direct erna, maar het als lijdend voorwerp of een wederkerend voornaamwoord kan tussen de persoonsvorm en er in staan). Het voorzetsel kan direct bij er staan (en je schrijft het dan als één woord), maar er kunnen ook makkelijk andere zinsdelen tussen staan.
- We kunnen ons er niets van herinneren dat we dat gedaan hebben.
- Hij heeft er nog helemaal niet goed over nagedacht hoe hij dat gaat oplossen.
- Ik wil je er graag op wijzen dat dit geen goed idee is.
Op zoek naar werkvormen?
In de e-learning Grammatica voor NT2-docenten staat de informatie van deze website gegroepeerd op onderwerp. Bovendien staan bij elk onderwerp een of meer werkvormen uitgelegd – vaak met concrete oefeningen die je zó kunt overnemen.