Tasha raakte/werd zwanger

Hoe kan je het werkwoord raken gebruiken?

Het werkwoord raken heeft veel verschillende betekenissen en gebruikswijzen. De Dikke van Dale onderscheidt vijf verschillende werkwoorden, vaak met verschillende betekenisnuances. Eén daarvan heeft het label ‘regionaal’ (met als betekenis “harken”). Dat laat ik hier verder buiten beschouwing. Dan blijven er nog vier over, die ik hier wel bespreek. Ze hebben niet alleen verschillende betekenissen, maar er zijn ook grammaticale verschillen.

De verschillende werkwoorden

1. Overgankelijk hoofdwerkwoord, voltooide tijd: heeft geraakt. Betekenissen: ’treffen’, ‘flink veel eten/drinken’, ‘ontroeren’, ‘in voortdurend contact zijn’
   • De bal raakt het doel.
   • De studenten raakten hem flink in het café.
   • De zielige film raakt me erg.
   • Op die stoel raken mijn voeten de grond maar net.
2. Overgankelijk hoofdwerkwoord, voltooide tijd: is geraakt. Betekenissen: ‘min of meer opzettelijk ergens komen’, ‘in een toestand of handeling komen’
   • Hoe raken we in Moordrecht?
   • aan de drank raken, buiten westen raken, uit de mode raken
3. Hulpwerkwoord, voltooide tijd: is geraakt. Gebruikt in de combinatie ‘aan het + infinitief raken‘ om het begin van de handeling uit te drukken.
   • Ze zullen wel aan het kibbelen raken.
4. Koppelwerkwoord, voltooide tijd: is geraakt. Betekenis: ‘worden’. Vaak gecombineerd met een bijvoeglijk naamwoord (dat dan naamwoordelijk deel van het gezegde is)
   • gewond raken, lek raken, bekend raken

Verschil raken en worden

Raken kan dus als betekenis ‘worden’ hebben, maar toch kan je de woorden niet een-op-een uitwisselen. Bij raken zit sterker het gevoel dat het onderwerp van de zin er zelf niets aan kan doen, het overkomt diegene. Bij worden is er een duidelijke verantwoordelijke aan te wijzen (al hoeft die niet genoemd te zijn). Je kan bijvoorbeeld wel zeggen De boot raakte lek maar niet De boot werd lek. Als beide formuleringen naast elkaar bestaan, is er vaak een betekenisverschil. Vergelijk deze zinnen:

• Tasha raakte zwanger.
• Tasha werd zwanger.
• Het schilderij raakte beschadigd.
• Het schilderij werd beschadigd.

Op zoek naar werkvormen?

In de e-learning Grammatica voor NT2-docenten staat de informatie van deze website gegroepeerd op onderwerp. Bovendien staan bij elk onderwerp een of meer werkvormen uitgelegd – vaak met concrete oefeningen die je zó kunt overnemen.